Örnek Bir Pamuk Vadeli İşlem Sözleşmesi
| Dayanak Varlık |
Pamuk |
| Sözleşme Büyüklügü |
10 ton |
| Baz kalite |
Ege Standart 1 Sıra |
| Vade Ayları |
Mart, Mayıs,Temmuz, Ekim, Aralık |
| Kotasyon Şekli |
TL/Kg |
| Fiyat Adımı |
2.500 TL |
| Başlangıç Teminatı |
%8 |
| Sürdürme Teminatı |
Başlangıç Teminatının %75’i |
| Işlem Saatleri |
10:00-12:00-13:00-14:30 |
| Teslimat Şekli |
Nakdi mutabakat |
| Günlük fiyat Hareket Sınırı |
±%6 |
| Uzlaşma fiyatı |
Seansın son 15 dakikası içerisindeki asgari beş işlemin ağırlıklı
ortalaması |
| Son İşlem Günü |
Vade ayının sondan 3’üncü işgünü. |
Yukarıdaki örnekte de görüldügü gibi vadeli işlem sözleşmelerinde taraflar
açısından fiyat dışındaki tüm unsurlar standart olarak tanımlanmaktadır. Ayrıca
sözleşme metninde detaylar düşünülerek ihtilafa neden olacak tüm hususlar net
bir şekilde düzenlenmektedir.
Pamuk vadeli işlem sözleşmesi özelliklerinde de görülecegi gibi, vadeli işlem
sözleşmelerinin sona ermesi için fiziki teslimat yapılması zorunlu değildir. Her
bir sözleşme tanımında belirlenen esaslar çerçevesinde işlemler yapılmaktadır.
Vadeli işlem sözleşmelerinde asıl amaç gelecekteki fiyatı bugünden sabitleme
imkanına sahip olmamızdır.
Örnek Bir Buğday Vadeli Işlem Sözleşmesi
| Dayanak Varlık |
Bugday |
| Sözleşme Büyüklügü |
10 ton |
| Baz kalite |
Anadolu Kırmızı sert (4 Numara) |
| Vade Ayları |
Mart, Mayıs,Temmuz, Ekim, Aralık |
| Kotasyon Şekli |
TL/Kg |
| Fiyat Adımı |
250 TL |
| Başlangıç Teminatı |
%8 |
| Sürdürme Teminatı |
Başlangıç Teminatının %75’i |
| Işlem Saatleri |
10:00-12:00-13:00-14:30 |
| Teslimat Şekli |
Nakdi mutabakat |
| Günlük fiyat Hareket Sınırı |
±%6 |
| Uzlaşma fiyatı |
Seansın son 15 dakikası içerisindeki asgari beş işlemin ağırlıklı
ortalaması |
| Son Işlem Günü |
Vade ayının sondan 3’üncü işgünü |
Örnek: Uzun Pozisyon Alarak Riskten Korunma (Long Hedge)
Bir bankanın halen 1,200,000,000 dolar açık pozisyonu bulunmaktadır. Bankanın
açık pozisyonunu ay sonunda 800,000,000 dolar seviyesine indirmesi
gerekmektedir. Bu süre zarfında dolar kurunun aşırı değerleneceğinden endişe
eden banka, riskten vadeli işlem sözleşmeleri (futures) ile korunmak
istemektedir. Vadeli İşlemler Piyasası’nda bir vadeli işlem sözleşmesi 100,000
dolar büyüklüğündedir ve 1 ay vadeli sözleşmenin fiyatı 1,500,000 TL’dir.
Pozisyon
Banka dolar kurunu sabitleyebilmek için 1 ay vadeli sözleşmede 4,000 adet
sözleşme almalıdır (400,000,000/100,000).
Sonuç
Bankanın 1 ay sonra dolar kurunun çeşitli seviyeleri için karşılaşacağı
kar/zarar tablosu aşağıda gösterildiği gibidir:
| Bir Ay Sonraki Dolar Kuru |
Gerekli Fon (Trilyon TL) |
Vadeli Sözleşmeden Kar/Zarar (Trilyon TL) |
Toplam (Trilyon TL) |
| 1,570,000 TL |
-628 |
28 |
600 |
| 1,500,000 TL |
-600 |
0 |
600 |
| 1,420,000 TL |
-568 |
-32 |
600 |
