Başlangıç Teminatı (YTL)	Sürdürme Teminatı (YTL)	Sürdürme Seviyesi
İMKB 100 Endeksi	400	300	75%
İMKB 30 Endeksi	500	375	75%
Hazine Bonosu (DİBS-91)	300	225	75%
Hazine Bonosu (DİBS-365)	500	375	75%
YTLDolar	150	112,5	75%
YTLEuro	200	150	75%
Pamuk (EGEST-1)	200	150	75%
Buğday (AKS)	200	150	75%
Altın	250	187,5	75%

Başlangıç Teminatı

Herhangi bir vadeli işlem sözleşmesinde pozisyon alabilmek için ilgili sözleşmede öngörülen miktar veya oranda teminat yatırmamız gerekir. Bir tek vadeli işlem sözleşmesinde pozisyon alabilmek için aracı kurum üzerinden takas kurumuna yatırılması zorunlu teminat tutarı başlangıç teminatıdır. Yatırılması gereken başlangıç teminatı tutarı, miktar veya oran olarak sözleşme bazında belirlenir.

Başlangıç teminatı, ilgili sözleşmede geçmişe yönelik fiyat degişimleri dikkate alınarak günlük azami zarar riskini kapsayacak şekilde belirlenir. Teminat miktarı veya oranı Borsa Yönetim Kurulunca piyasa koşulları çerçevesinde artırılabilir veya azaltılabilir. Teminat miktar veya oranının artırılması durumunda pozisyon sahipleri yeni teminat miktar veya oranına göre teminat bakiyelerini güncel hale getirmek zorundadır.

Başlangıç teminatı nakit yatırılabildigi gibi, döviz, hazine bonosu, devlet tahvili gibi nakde kolayca çevrilebilir değerler şeklinde de yatırılabilir. Nakit olarak yatırılan degerler piyasa şartlarında nemalandırılır. Her gün sonunda oluşan kar zararların ilgili hesaplara aktarılması gerektigi için başlangıç teminatının asgari bir oranı nakit olarak yatırılmak zorundadır.

Teminatların hesaplanmasında ise iki farklı yöntem uygulanmaktadır.

Teminatlar net bazda veya brüt bazda hesaplanabilir.

Teminatların net bazda hesaplanması bir aracı kurumun müşterilerine ait aynı sözleşmede aynı vade ayına ait uzun ve kısa pozisyonların farkı üzerinden takas kurumuna teminat yatırılmasıdır.

Teminatların brüt bazda hesaplanması ise aracı kurumun müşterilerine ait aynı sözleşmede aynı vade ayına ait uzun ve kısa pozisyonların toplamı üzerinden takas kurumuna teminat yatırılmasıdır.

Bir örnek ile her iki yöntemi de açıklayalım. A aracı kurumunun iki müşterisi olsun. Birinci müşteri pamuk ekim vadeli sözleşmede 10 uzun pozisyona sahip, diger müşteri ise aynı sözleşmede 5 kısa pozisyona sahip. Teminatların net bazda hesaplanması durumunda aracı kurum 5 sözleşme için teminat yatırırken, teminatların brüt bazda hesaplanması halinde 15 sözleşme için teminat yatıracaktır.

Sürdürme Teminatı ve Teminat Tamamlama Çağrısı

Yatırımcıların almış olduğu pozisyonların her gün itibarıyla uzlaşma fiyatı esas alınarak güncellendiğinden veya piyasaya göre değerlemeye tabi tutulduğundan bu güncelleme sonucunda yatırımcının hesabında bulunan teminat tutarları kar durumunda artar, zarar durumunda ise azalır. Takas kurumları hesapta teminat olarak bulundurulan tutarların düşebilecegi seviyeye bir alt sınır koyarlar. Bu sınır sürdürme teminatı seviyesidir. Buradan da anlaşılacagı üzere sürdürme teminatı seviyesi başlangıç teminatı seviyesinden daha azdır Sürdürme teminatı seviyesi genellikle başlangıç teminatı seviyesinin %75’i olarak belirlenir.

Hesabınızdaki teminat seviyesinin sürdürme teminat seviyesinin altına düşmesi durumunda takas kurumu “teminat tamamlama çagrısı” yapar ve teminatın başlangıç teminatı seviyesine çıkarılmasını talep eder. Teminat tamamlama çagrısında takas kurumu genellikle bir iş günü içinde hesaba yeterli teminatın yatırılmasını talep eder. Bir hesaptaki teminat seviyesinin başlangıç teminatı seviyesinin altına düşmesi durumunda hemen teminat tamamlama çağrısı yapılmaz. Çağrının yapılması için teminatın sürdürme teminatı seviyesine kadar gerilemesi beklenir.

Örneğin bir vadeli işlem sözleşmesi için başlangıç teminatı 1.000 YTL, sürdürme teminatı seviyesi bunun %75’i ise, teminat bakiyeniz 750 YTL’nin altına ininceye kadar ek bir teminat yatırmanız gerekmeyecektir. Ancak oluşan zarar nedeniyle teminat bakiyenizin 750 YTL’nin de altına inmesi halinde teminat bakiyenizi 1.000 YTL’ye tamamlamanız gerekecektir.

Vadeli Işlem Piyasalarında Teminatların Kaldıraç Etkisi